1.Άδειες Συσκευασίες

Γενικά

Οι κύριες κατηγορίες συσκευασιών που καταλήγουν στα αστικά στερεά απόβλητα είναι:

• Μεταλλικές συσκευασίες: κονσέρβες, αναψυκτικά, σωληνάρια για οδοντόκρεμες, φιάλες προωθητικών αερίων, μεταλλικά δοχεία γενικής χρήσης, πώματα, τσέρκια, εύκαμπτες μεταλλικές συσκευασίες π.χ. συσκευασίες από σνακς κ.α. Τα συνηθέστερα υλικά κατασκευής των μεταλλικών συσκευασιών είναι το αλουμίνιο και ο λευκοσίδηρος.
• Χάρτινες συσκευασίες: χαρτοκιβώτια, χαρτοσακούλες, χαρτί περιτυλίγματος κ.α.
• Πλαστικές συσκευασίες: φιάλες νερού, φιάλες αναψυκτικών, πλαστικές σακούλες, καπάκια αναψυκτικών, δοχεία συσκευασίας τροφίμων, μπιτόνια κ.α.
• Γυάλινες συσκευασίες: φιάλες κρασιών και άλλων υγρών και ημιστερεών τροφίμων και ποτών, βάζα, αμπούλες

Συλλογή/ Αποκομιδή

Όσο αφορά τα ρεύματα συλλογής των άδειων συσκευασιών υπάρχουν δύο κύριες εναλλακτικές λύσεις:

• η συλλογή μικτού ρεύματος συσκευασιών των οποίων η διαλογή πραγματοποιείται σε επόμενο στάδιο επεξεργασίας τους,
• η συλλογή συσκευασιών μετά από διαλογή στην πηγή όπου ζητείται από το κοινό να πραγματοποιήσει μια αρχική διαλογή και να τοποθετήσει κάθε είδος άδειας συσκευασίας σε χωριστό κάδο. Ο αριθμός των ρευμάτων συσκευασιών στην περίπτωση αυτή ποικίλει ανάλογα με τη μετέπειτα επεξεργασία την οποία αυτά θα υποστούν.

Για τη συλλογή των άδειων συσκευασιών χρησιμοποιείται ο ίδιος εξοπλισμός που χρησιμοποιείται και για τα αστικά απορρίμματα ή και πιο εξελιγμένα τεχνολογικά συστήματα όπως υπόγεια συστήματα συλλογής, συστήματα συλλογής πνευματικής μεταφοράς και συσκευές ανταποδοτικής ανακύκλωσης.

Στα υπόγεια συστήματα συλλογής, ολόκληρος ή μεγάλο μέρος του κάδου των απορριμμάτων βρίσκεται κάτω από το έδαφος, ενώ υπάρχει και ένας υπέργειος απορριμματοδέκτης. Στα κύρια πλεονεκτήματά τους συγκαταλέγονται το μειωμένο λειτουργικό κόστος καθώς έχουν μεγαλύτερες χωρητικότητες από τους κοινούς περιέκτες συλλογής κάνοντας την απαιτούμενη συχνότητα περισυλλογής σημαντικά μικρότερη, η αύξηση του επιπέδου δημόσιας υγιεινής καθώς περιορίζονται οι ανεπιθύμητες οσμές και η προσέλκυση εντόμων και άλλων ζωυφίων και η αύξηση του επιπέδου επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις η περισυλλογή γίνεται με μηχανικά μέσα και όχι χειρωνακτικά. Τα υπόγεια συστήματα συλλογής απαντούν σε μεγάλη ποικιλία αναλόγως του κατασκευαστή και της προσφερόμενης δυναμικότητάς τους. Η αποκομιδή των συλλεχθέντων απορριμμάτων πραγματοποιείται είτε με ανύψωση μέρους ή ολόκληρου του υπόγειου τμήματος του κάδου είτε με αναρρόφηση.

Το κύριο χαρακτηριστικό των συστημάτων συλλογής πνευματικής μεταφοράς είναι ότι υπάρχουν διάφορες θυρίδες εισαγωγής των άδειων συσκευασιών προσβάσιμες στους χρήστες οι οποίες καταλήγουν σε ένα κοινό σημείο συλλογής από τα οποία έπειτα συλλέγονται από απορριμματοφόρα. Η πνευματική μεταφορά πραγματοποιείται με αναρρόφηση και με μεγάλες ταχύτητες μέσω υπόγειων συστημάτων σωληνώσεων σε αποστάσεις μέχρι και 1,5 km. Η απαραίτητη ωστική δύναμη του αέρα για τη μεταφορά των απορριμμάτων παράγεται από ανεμιστήρες. Τα προαναφερθέντα συστήματα είναι πλήρως αυτοματοποιημένα και προσφέρουν τη δυνατότητα on line παρακολούθησης των διαφόρων εργασιών. Στο εσωτερικό κάθε θυρίδας εισαγωγής τοποθετείται μια ηλεκτρονική διάταξη, που καταγράφει την ποσότητα των απορριμμάτων που συλλέγονται εκεί. Το κεντρικό σύστημα αυτοματισμού καταγράφει τη συνολική ποσότητα των απορριμμάτων και ρυθμίζει ανάλογα τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης των απορριμμάτων και τη σειρά εκκένωσης των σημείων αποκομιδής. Για τη συλλογή διαφόρων ρευμάτων άδειων συσκευασιών, για κάθε ρεύμα απαιτούνται διαφορετικά σημεία εισόδου και διαφορετικό container αποθήκευσης στον κεντρικό σταθμό συλλογής, ενώ το σύστημα σωληνώσεων μεταφοράς παραμένει κοινό.

Οι συσκευές ανταποδοτικής ανακύκλωσης είναι αυτόματες συσκευές προηγμένης τεχνολογίας που αναγνωρίζουν και συλλέγουν άδειες συσκευασίες ενώ σε κάποιες από αυτές παρέχεται και η δυνατότητα αρχικής διαλογής τους. Διαθέτουν θυρίδα εισαγωγής στην οποία ο χρήστης τοποθετεί μία-μία τις άδειες προς ανακύκλωση συσκευασίες. Η συσκευασία σκανάρεται αυτόματα και ταυτοποιείται από τη συσκευή, χρησιμοποιώντας στοιχεία από βάση δεδομένων που διαθέτει. Εφόσον γίνει αποδεκτή, αποθηκεύεται. Κατόπιν, δίδεται αντίτιμο στον χρήστη (με τη μορφή απόδειξης ή μετρητών).

Διαλογή/ Επεξεργασία

Σε ειδικές εγκαταστάσεις αποκαλούμενες ως Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), με συνδυασμό μεθόδων μηχανικής - χειρωνακτικής διαλογής, διαχωρίζονται οι συλλεχθέντες άδειες συσκευασίες (είτε προερχόμενες από διαλογή στην πηγή είτε όχι) και τα διαχωρισθέντα υλικά αναβαθμίζονται και δεματοποιούνται. 

Ο σχεδιασμός ενός ΚΔΑΥ και η επιλογή του εξοπλισμού εξαρτάται:

• Από τις ποσότητες και τη σύσταση κάθε κλάσματος τροφοδοσίας
• Από τις προδιαγραφές πρώτων υλών της βιομηχανίας ανακύκλωσης.

Η μορφή και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες τα προϊόντα ενός ΚΔΑΥ διοχετεύονται προς ανακύκλωση εξαρτώνται από τις απαιτήσεις αγοράς, σε συνάρτηση με την οικονομικότητα των μεθόδων επεξεργασίας. Τα είδη των τελικών προϊόντων που προέρχονται π.χ. από το εισερχόμενο ρεύμα χαρτιού, μπορούν να περιλαμβάνουν εφημερίδες, ανάμικτο χαρτί, χαρτόνι, δεματοποιημένα ή όχι. Το γυαλί μπορεί να διαχωρίζεται ανά χρώμα, τα κουτιά αλουμινίου να παραδίδονται συμπιεσμένα (ή όχι) ή τεμαχισμένα, τα πλαστικά διαχωρισμένα ανά είδη ή ανάμικτα (π.χ. PP και PS μαζί) θρυμματοποιημένα ή κοκκοποιημένα, οι σιδηρούχοι περιέκτες συμπιεσμένοι (ή όχι), από ένα μέταλλο ή διμεταλλικοί.

Η χρησιμοποιούμενη τεχνολογία ποικίλει ανάλογα με τη δυναμικότητα της μονάδας και το βαθμό χρήσης/ εισχώρησης μηχανικών συστημάτων διαλογής έναντι των χειρωνακτικών. Μία σειρά μεταφορικών συστημάτων χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά των υλικών από το σημείο υποδοχής τους (εκφόρτωσης από τα οχήματα συλλογής) σε ποικίλες επεξεργασίες που μπορεί να περιλαμβάνουν κοσκίνιση που γίνεται κυρίως για την απομάκρυνση των ξένων (άχρηστων) υλικών, διαχωρισμό βάσει μεγέθους,  διαχωρισμό των σιδηρούχων υλικών με ηλεκτρομαγνήτες, χειροδιαλογή κ.α.

Αναλόγως του επιπέδου ρύπανσης του εισερχόμενου ρεύματος συσκευασιών (π.χ. με συσκευασίες που περιέχουν επικίνδυνα υλικά όπως δοχεία με υπολείμματα χρωμάτων κ.α.), σε αρκετές περιπτώσεις κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη ενός σταδίου προδιαλογής το οποίο συνήθως πραγματοποιείται χειρωνακτικά.Στο στάδιο όμως αυτό μπορεί να γίνει και ο διαχωρισμός ογκωδών υλικών (π.χ. χαρτονιών) τα οποία εύκολα αποσπώνται από τα υπόλοιπα καθώς και των πλαστικών φιλμς και σακουλών τα οποία υφίστανται διαφορετικούς χειρισμούς από τις υπόλοιπες πλαστικές συσκευασίες. Παράλληλα περιορίζεται το πρόβλημα υπερφόρτωσης των γραμμών διαχωρισμού.

Τα διαχωρισθέντα υλικά όταν πληρωθούν οι χώροι συγκέντρωσης τους, οδηγούνται σε συμπιεστές - δεματοποιητές ή θραυστήρες, κοκκοποιητές κ.λ.π. ανάλογα με το είδος του υλικού και τις απαιτήσεις της βιομηχανίας.